De helende kracht van dans bij het syndroom van Korsakov
Dansen is voor Regina Magnus veel meer dan alleen maar pasjes zetten op muziek. Voor haar is het een manier om contact te maken waar woorden vaak tekortschieten. Regina werkt inmiddels zeven jaar als dans- en bewegingstherapeut bij Saffier, een van de expertisecentra Korsakov, en brengt een schat aan ervaring mee uit de theaterwereld. Juist die achtergrond helpt haar om met een andere lens naar haar cliënten te kijken. Regina vertelt dat theatermakers soms hun best doen om een bijzonder personage neer te zetten, maar dat ze op de afdeling mensen tegenkomt die in het echt nog veel krachtiger en authentieker zijn dan op een podium. Ze vraagt zich altijd af, hoe haal je deze kracht naar boven, zowel in sessies alsook op het podium, zodat ook anderen dit kunnen ervaren.
Van starre gezichten naar een sprankeling
In haar werk ziet Regina soms kleine wonderen gebeuren. Ze herinnert zich nog goed hoe ze begon met een groep mannen. Ze zaten daar met starre, bijna bevroren gezichten en leken nauwelijks aanwezig in de ruimte. Maar zodra ze de dansinterventie begon, veranderde er iets. Die starre gezichtsuitdrukking maakte plaats voor een zachte blik, oogcontact of een glimlach. Regina noemt dit de 'markers van verbinding'. Die verandering in het gelaat laat zien dat er op dat moment echt contact is, zowel met de therapeut als met de groepsgenoten. Het is het bewijs dat er achter de apathie nog heel veel leven zit dat naar buiten wil.
Je ‘zelf’ vind je niet in je hoofd
Een bijzonder vraag die Regina aan haar cliënten stelt, is: "Waar zit je zelf eigenlijk in je lichaam?" Het antwoord is bijna altijd hetzelfde. Mensen wijzen niet naar hun hoofd, maar naar hun hart.
Dit is een belangrijke les. Hoewel het brein door Korsakov beschadigd is en het geheugen hen in de steek laat, blijft het gevoel van identiteit diep in het lichaam bewaard. Door te dansen en contact te maken met het lijf helpt Regina cliënten om weer verbinding te maken met dat ‘zelf’. Het is alsof er tijdens het bewegen een gordijntje opengaat: de persoon achter het syndroom van Korsakov wordt weer even helemaal zichtbaar en herkenbaar.
Het onzichtbare doorgeven als een cadeau
De kern van Regina’s onderzoek draait om een danstherapeutische interventie die ze "bridging dance movements" noemt. Het is een wederkerige beweging van geven en ontvangen tussen mensen. Hierbij geven cliënten elkaar iets denkbeeldigs door via een dansbeweging. De één maakt een gebaar van weggeven, de ander ontvangt het en maakt er weer een eigen beweging van. Regina ontdekte iets fascinerends: als je deze beweging als ruimtelijke patroon bekijkt dan lijkt dit proces precies op wat er in onze hersenen gebeurt bij een gezonde informatieoverdracht via synapsen.
Omdat die verbindingen in het hoofd vaak verstoord zijn, laat Regina de cliënten die verbinding fysiek ervaren. In het filmpje hieronder zie je hoe deze beweging in zijn werk gaat en wat het effect is op de groep:
De verrassende voordelen van ongeremdheid
Hoewel Korsakov veel beperkingen met zich meebrengt, ontdekte Regina ook een onverwacht voordeel op de dansvloer. Sommige cliënten zijn door hun aandoening minder geremd. Waar gezonde volwassenen vaak last hebben van schaamte ("ik kan niet dansen, ik heb geen ritme gevoel"), voelen mensen met Korsakov soms juist de volledige vrijheid om zich fysiek te uiten. Mensen die vroeger nooit gedanst zouden hebben, stappen nu vol overgave de vloer op. Deze ongeremdheid zorgt ervoor dat ze stress makkelijker kunnen loslaten en meer plezier beleven aan hun eigen lichaam en elkaar. Zoals de bekende neurowetenschapper Erik Scherder ook zegt: samen bewegen op leuke muziek maakt verbindingshormonen aan waar het hele brein van oplicht.
Over Regina
Regina is onlangs gestart met haar promotieonderzoek (PhD) naar de werkzame elementen van verbinding middels deze danstherapeutische interventie bij het syndroom van Korsakov. De komende jaren zal zij het netwerk op de hoogte houden van haar vorderingen en wetenschappelijke inzichten. Regina wilt dat haar onderzoek de zorgwereld laat zien dat danstherapie een waardevol onderdeel is van de interventies die kunnen worden ingezet.
